De Christen en de Farizeeër

Wat gaat er door je heen als je de term Farizeeër leest? Onbewust heb ik dan direct een negatieve associatie: wettisch, arrogant en vijandig tegenover Jezus. Een farizeeër staat te boek als karikatuur, een fout godsdienstig persoon. Afgeschreven. En ‘terecht’ afgeschreven, is me vaak uitgelegd. Dus bij het horen het woord is de toon in mijn gedachten al snel gezet. Wat heeft een Christen met een Farizeeër van doen? Een Farizeeër is een voorbeeld van hoe het niet moet. En daarmee is de kous dan af.
Niet dus. Ik heb moeten omschakelen. Mijn beeld van een farizeeër is ongeveer 180 graden omgedraaid. Ook mijn beeld van de christelijke theologie op dit punt.

Ik las namelijk een boek. En ik ben overrompeld! Hoe kan dit?! Ook al ben ik al jaren geïnteresseerd in Israël en Joodse denkers, toch is mijn denken nog steeds gevuld met beelden en aannames die niet blijken te kloppen. Ik ben blij met schrijvers en sprekers die nieuw licht werpen op onze christelijke denkkaders. Er lijkt geen einde te komen aan de beelden die ik mag herzien. Veel beelden gaan over Israël en de uitleg van de Bijbel. Ook nu weer. De Nederlandse uitgave van het boek De Christen en de Farizeeër, werd uitgegeven door Het Zoeklicht. Van harte aanbevolen voor omschakelaars.

Een goede oefening voor een coach, omschakelen! Het is iets wat ik ook vaak vraag van coachees. Kijk eens vanuit een andere invalshoek. Of sta voor de verandering eens wat langer stil bij een automatisme. Mensen zitten nou eenmaal vol met automatische gedachten die voor waar worden aangenomen. Daar heb ik zelf ook last van.

In het boek tref je een briefwisseling aan tussen een evangelicale predikant en een orthodoxe rabbi. In de ontmoeting komen aannames van beide mannen en hun achterban duidelijk op tafel. Ze worden met respect en waardigheid besproken. De verschillen worden in de loop van de briefwisseling steeds helderder, een spannend boek.

Ik zal een paar voorbeelden geven van mijn omschakelingen door dit boek:
• Er bestaan nog steeds Farizeeërs. Dat was voor mij al nieuw. Ik had nooit gedacht dat ze nog bestonden. Wel dus.
• Volgens de rabbi hebben Farizeeërs denkbeelden die lijken op de denkbeelden van Jezus. De rabbi houdt het voor waarschijnlijk dat Jezus tot een farizese beweging behoorde.
• De rabbi wil zijn denkbeelden niet opleggen aan anderen. Hij is dus niet arrogant, maar eerder ruimhartig naar andersdenkenden, ook naar christenen. De christen ziet andersdenkenden al gauw als verloren, terwijl de rabbi een christen niet als verloren beschouwt als deze het joodse geloof niet deelt.
• De farizese rabbi is niet wettisch, maar beweegt juist voortdurend in zijn uitleg en toepassing van de Bijbel, telkens zoekend naar antwoorden die passen bij nieuwe ontwikkelingen.
Enzovoort. Er staan heel wat meer voorbeelden in het boek. Trust me.

Mijn grootste eye-opener, tegelijk ook mijn grootste verwarring ontstond door de bespreking van Jesaja in het boek. Eerst door de christen, daarna door de rabbi. De christen is overtuigd van zijn uitleg. Bepaalde teksten moeten wel verwijzen naar de Messias, namelijk Jezus. “De HEERE heeft Mij geroepen van de moederschoot af” uit Jesaja 49:3 verwijst naar de Messias. De rabbi ziet hierin een verwijzing naar de roeping van de profeet Jesaja zelf. Als lezer komt de redenering van de christen me bekend voor. Maar eerlijk is eerlijk, als ik bijvoorbeeld Jesaja 49 lees, kan ik de rabbi volgen. Dat zou inderdaad naar de roeping van Jesaja zelf kunnen verwijzen, ook in de latere verzen. Dat voelt weliswaar oncomfortabel, omdat ik zo gewend ben aan de christelijke uitleg. Maar de joodse uitleg overtuigt me weldegelijk.
Bij Jesaja 53 heb ik meer moeite met de joodse lijn. “Als een lam werd Hij ter slachting geleid” uit Jesaja 53:7. De christen kan niet anders dan hier Jezus herkennen en zijn gang naar het kruis. Een Jood kan hier moeiteloos verwijzen naar het lot van het volk Israël. In dat geval kan ik de christen beter volgen. Alhoewel ik de joodse uitleg niet wil afwijzen, maar ik moet er moeite voor doen.
Wat is wijs? Wat is waar? Als christen voel ik me oneerbiedig of zelfs godslasterlijk als ik Jesaja 53 ineens anders ga lezen dan ik gewend ben. Als kind al ingeprent. Zo’n essentie mag ik toch nooit betwijfelen? Dan raak ik mijn geloof kwijt en daarmee mijn redding!
De rabbi bespreekt de christelijke overtuiging met compassie. Hij onderkent ook de christelijke koppeling tussen geloof en redding. Voor hem zit hier geen koppeling. Zou ik hier dan ook eens opnieuw naar moeten kijken? Kon ik maar even overstappen naar de joodse denkwijze! De christelijke vanzelfsprekendheden zijn kleverig. Eén ding is zeker: dit boek heeft me geraakt en verward.

Ik ga hier nog een poosje rustig op kauwen en voor bidden. Een omschakeling vraagt tijd. Dat weet ik als coach maar al te goed. Hoe dieper de omslag, hoe meer tijd. En vaak ook: hoe heftiger de verwarring, hoe groter de sprong die kan volgen.

6 reacties op “De Christen en de Farizeeër

  1. Ah gemiste kans! Je had het boek wel bij mij mogen laten liggen! Wellicht bij de volgende ontmoeting. Ik voel de uitdaging dit boek te gaan lezen 🙂

  2. Wat heb je over dit boek mooi geschreven. Ik ken het niet en wil het zeker gaan lezen. Voor mij is dit geloven. Niet blijven stilstaan bij wat je ooit geleerd hebt. Zienswijze omgooien . Langszaam aan het nog eens herlezen laten bezinken en voor jezelf tot een wat bredere zienswijze komen. Wat is geloven toch mooi dat je er nooit overuit gedacht raakt maar dat je er steeds meer van vervuld kan raken

    1. Ha Elize! Bemoedigend wat je schrijft. De tijd mogen nemen en verder mogen bewegen. Heel bijzonder zoals jij dit onder woorden brengt. Dankjewel.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *